FOTO GALERİ

İLETİŞİM

HİZMETLERİMİZ

KATALİTİK KONVEKTÖR HAKKINDA......
Bir araçta egzoz sisteminin temel olarak üç ana görevi vardır:

1) Yanma odasında oluşan sıcak atık gazın silindirden atılmasını sağlamak
2) Egzoz gazından çıkan kirleticileri azaltmak,
3) Gürültüyü azaltmak
Bir egzoz sistemi kabaca katalitik dönüştürücü, susturucu, parçaları birbirine bağlayan borular, sonda lambda adaptörü, askı ayakları, esnek boru ve titreşim sönümleyici lastiklerden oluşmaktadır.

1- KATALİTİK DÖNÜŞTÜRÜCÜ

Katalitik dönüştürücünün temel amacı silindirde ki yanma tepkimeleri sonucunda ortaya çıkan çevreye ve canlılara zararlı gazları daha zararsız hale getirmek ve yanma kaynaklı hava kirliliğini önlemektir.

Hava kirliliği, havanın doğal yapısında bulunan ana maddelerin değişmesi ya da doğal yapısında bulunmayan yabancı maddelerin havanın içine girmesi olarak tarif edilebilir. Bu değişim canlıların yaşamını olumsuz yönde etkiler. Hava kalitesinin ve bileşiminin bozulmasının bir çok sebebi olmasına karşın en önemli sebebi yanma olayıdır. Dünyada ki enerjinin yarısından fazlası fosil yakıt denen kömür, petrol, doğalgaz.. vb’lerinin yakılması ile elde edilmektedir.
Bu yakıtlar temel olarak hidrojen ( H ) ve karbondan ( C ) oluşmaktadır. Yanma, yakıtın havadaki oksijen ile birleşmesidir. Motorda yanma sonucunda ortaya çıkan kirleticiler aşağıdaki ana başlıklar altında sıralanabilir:

• Yanmamış hidrokarbonlar ( HC ) bir başka deyişle tam yanmamış yakıt
• Karbon monoksit ( CO )
• Karbon dioksit ( CO 2)
• Azot oksit ( NOx)
• Kükürt dioksit ( SO2)
• Fosfor
• İs, parçacık
• Kurşun ve diğer metaller

Kirletici gazların insan sağlığına etkileri şöyle sıralanabilir:

Karbon monoksit ( CO ): Renksiz, kokusuz ve tatsız bir gaz olan CO zehirlenmelere ve ölümlere sebebiyet verebilmektedir. Bu gazın kandaki oksijeni taşıma görevine sahip olan hemoglobine bağlanma yeteneği oksijene göre 200 kat daha fazladır. Rolanti ve yavaş seyir halinde araçlarda zengin karışımdan dolayı CO emisyonu artar. Yanmamış hidrokarbonlar
( HC ): yakıtın, silindirde bir çok etkenden ötürü tam yanmamasından kaynaklandığı gibi taşıtların yakıt deposundan da atmosfere karışmaktadır. HC’lar genellikle kötü kokulu ve tahriş edicidirler. Parafin ve olefin türü HC’lar solunum yolu tahriş edici, aromatlar kanser yapıcı, aldehitler ise keskin kokusundan dolayı göz ve burun için rahatsız edici etkiye sahiptirler.
Gaz halindeki HC’lar güneş ışığı altında azot oksitlerle birleşerek fotokimyasal sis-smog oluştururlar. Bazen yüksek bir yerden şehrin üstüne baktığımızda sarımsı bir sis tabakası görünür. Görünen sis tabakası aslında fotokimyasal sistir.
Azot oksit (NO2): Motor içindeki yüksek sıcaklıktan ötürü oluşurlar. CO gibi kandaki hemoglobin ile birleşmektedir. Akciğer dokusunda hasara felce neden olabilir. Fotokimyasal sis oluşumunu etkilemektedir. Atmosferde ki su ile birleşerek asit yağmuru oluşumunu tetikler.

Kükürt dioksit ( SO2): Renksiz ancak rahatsız edici kokuludur. Solunum yolları, akciğer ve karaciğer hastalıklarına neden olmaktadır. Ayrıca atmosferdeki su buharı ile birleşerek insan ve çevre için tehlikeli asit bileşikleri oluşturur.

İs, parçacık : İs yanmamış karbon parçacılarıdır ve özellikle dizel araçlarda oluşmaktadır. İs, zararlı bileşenleri bünyesinde taşıyarak ve sonlum sisteminde birikerek insan sağlığına zararlı olmaktadır.

Kurşun bileşikleri : Benzine, yakıtın oktan sayısını artırmak amacı ile eklenen tetraetil gibi katkı maddeleri atmosfere karışarak solunduğu zaman vücut ve beyin için zehirleyici bir maddedir.

Fosil yakıt kullanan araçların egzoz gazındaki bu kirleticilerin çevre ve insan üzerindeki etkilerini azaltmak için araçların araç üreticileri tarafından yakıt sistemi ve motorları üzerinde yapılan iyileştirilmelerle birlikte araçlarda üç yollu katalitik konvertör ( dönüştürücü) kullanılmaktadır. Üç yollu denmesinin sebebi, katalitik dönüştürücünün hidrokarbon , azot oksit ve karbon monoksiti daha az zararlı hale getirecek sisteme sahip olmasından dolayıdır. Seramik ya da metalik bir kütlenin (monolit) üzerine kirleticilerin daha az zararlı hale gelmesi için yürümesi gereken tepkimelerde katalizör olarak kullanılacak altından dahi daha pahalı rodyum ( RH), platinyum (PT) ve/veya paladyum (PD) gibi soy metaller emdirilmiştir. Katalizörün amacı tepkimeye girmeden tepkimenin oluşum hızını artırmaktır. Rodyum azot bileşiklerini , platin ve paladyum hidrokarbon ve karbonmonoksit tepkimelerinin katalizörleridir.


Sık rastlanan katalitik dönüştürücü arızaları;

Sık rastlanan katalitik dönüştürücü arızalarından biri kurşun zehirlenmesidir. Katalitik dönüştürücü kurşunlu benzinden zehirlenir. Yani katalitik dönüştürücülü bir araca kurşunlu benzin konduğu zaman dönüştürücünün yüzeyi kurşun ile kaplanır ve zararlı gazların daha az zararsız gazlara dönüşmesi için yürümesi gereken tepkimeler yürümez ve dönüştürücüde görevini yapmaz.
Bir diğer arıza dönüştürücünün içindeki monolitinin erimesidir (misfring). Bu erimenin sebebi katalitik dönüştürücü içine yanmamış yakıt kaçması sonucunda yakıtın dönüştürücü içinde egzoz gazının sıcaklığı ile tutuşması ve bu yanma sonucunda açığa çıkan yüksek sıcaklıktır. Bu egzoz sisteminin ya da katalitik dönüştürücünün hatası değildir. Bir çok sebebi olabilmesine karşın sebeplerin tümü motor kaynaklıdır. Ancak bu hatanın ya da arızanın etkisi katalitik dönüştürücüde görülmesinden dolayı bir çok tüketici bu hatanın dönüştürücü kaynaklı olduğunu zannetmektedir. Sonda lambda sensörünün de arızalı olması böyle bir erimeye-misfiring sebebiyet verebilir. Eğer sensörün arızasından dolayı motor sürekli olarak zengin karışımla çalışıyorsa egzoz gazında olması gerekenden fazla CO olur. CO gazının katalitik dönüştürücüde CO2 gazına dönüştürülmesi esnasında ısı açığa çıkar. Normalden daha fazla CO demek normalden daha fazla ısı demektir ki bu da monolitin erimesi demektir.

2- SUSTURUCU

susturucusu olmadan çalışan bir arabanın sesi dinlendiğinde susturucunun ne denli büyük bir oranda sesi azalttığının farkına çok daha rahat varılır.
Susturucu içindeki delikli borular, perdeler, rezonatör, ses yutucu malzeme.. vb elemanlar vardır. Bu elemanlar motor tarafından üretilen ses dalgalarının susturucu içinde birbirini yok edecek şekilde tasarlanmış ve susturucu içine yerleştirilmiştir.
Genel olarak üç tip susturucu vardır: yutuculu, yansıtıcı ve ikisinin karışımı. Yutuculu susturucuda kaya yünü, cam elyafı..vb ses yutucular kullanılırken yansıtıcı tip susturuculardaki perde ve borular ses dalgalarının çarpışarak birbirini yok etmesi ilkesine dayanır. Genellikle yutuculu susturucular yüksek frekanstaki ( yüksek hızlardaki) yani tiz ses dalgalarını yok etmek için kullanılır.
Ses aslında bir basınç dalgasıdır ve kulağın algılayabileceği basınç değişimi olarak tanımlanabilir. Ses ile ilgilenen bilime akustik adı verilir ve bu bilim dalı, ses üretilmesi, yayılması ve algılanması ile ilgili tüm alanları kapsar.
Bir ses kaynağı titreştiğinde, etrafta bulunan havada basınç değişiklikleri meydana gelir. Bu basınç değişiklikleri kulak zarı tarafından algılanır. Bu algılamaya duyma denir.
Bir motorda ses dalgaları egzoz sübabının açılması ve silindirde yanmadan dolayı oluşan sıcak ve yüksek basınçlı gazın aniden egzoz sistemine akması ile oluşur. Sıcak ve yüksek basınçlı gaz molekülleri egzoz borusu içindeki düşük basınçlı gaz moleküleri ile çarpışır ve titreşimler kulak tarafından algılanır.
Ses delikli borular ve perdeler içinden geçerken deliklerden susturucu zarfına çarparak geriye yansır. Geri dönen ses dalgaları ile arkadan ilerleyen ses dalgaları çarpışarak birbirini yutar. Bu sistemin doğru bir şekilde çalışması için susturucu içindeki perde ve delikli boruların yerleşimi çok önemlidir.

3- SONDA LAMBDA SENSÖRÜ (oksijen sensörü)

oksijen sensörü ya da sonda lambda sensörü içten yanmalı motorlarda hava-yakıt oranını takip etmek için kullanılır. Teorik olarak 1 litre yakıtı tam olarak yakabilmek için 14.7 litre havaya ihtiyaç vardır. Eğer ortamda 14,7 litreden daha az hava varsa karışım zengin, daha çok hava varsa karışım fakirdir. Elektronik kontrol ünitesi lambda sensöründen aldığı bilgiye göre yakıt hava karışımını 1:14,7 olacak şekilde ayarlar.
Bu oran yükseklik, hava ve motor sıcaklığı, atmosferik basınç, motora binen yük..vb bir çok değişkenden dolayı sürekli teorikten sapar.
Oksijen sensörünün 50.000 ile 80.000 km arasında bir ömrü vardır. Ancak sensör karbon ile tıkanma, kurşunlu benzindeki kurşun ile kirlenme veya antifirizde ki silikondan etkilenmesinden dolayı daha önce de bozulabilir.


3-ESNEK BORU

motorda meydana gelen titreşim ve motorun ileri geri hareketlerinden egzoz sistemini izole etmek için kullanılır. Bu sayede egzoz sistemindeki titreşim kaynaklı malzeme yorulması ve kırılmasının önüne geçilmektedir. Günümüz araçlarının bir çoğunda çeşitli tipte esnek boru kullanılmaktadır.



3-LASTİK VE ASKI AYAĞI

Askı ayaklarının görevi egzoz sisteminin araç altına asılmasını sağlamaktır. Sistem, titreşim sönümleyici lastikler vasıtası ile araç altına asılır. Bu lastiğin amacı egzoz sistemi üzerindeki titreşimlerin araç şasisi üzerinden kabine aktarılmasını önlemektir. Titreşim bu lastikler sayesinde sönümlenir. Bu lastiklerin sönümleyemediği titreşimler kabin içinde sürücü ve yolcu tarafından hissedilecektir.


Sağlığımızı Tehdit Eden Sinsi Tehlike (Gürültü)

Ses ve gürültü arasındaki ayrım kişilere göre değişebilir. Bazı insanlar kulağına müzik olarak gelen bir takım sesler, diğer insanlar için rahatsız edici olabilir ve gürültü olarak algılanabilir.
Rahatsızlık duyma sınırı da insandan insana farklılık gösterebilir. Ancak gürültünün insan sağlığını ve rahatını bozduğu, olumsuz psikolojik etkiler yaptığı veya kaza tehlikesini arttırdığı bir gerçektir.
Gürültü önümüzde en çok karşılaşılan çevre kirliliğinden biridir. İnsanların büyük bir çoğunluğu herhangi bir şekilde gürültüye maruz kalmaktadır. Ancak gürültünün yol açtığı ruhsal ve sıhhi sorunlar ülkemizde henüz yeterince göz önünde bulundurulmamaktadır. Aksi takdirde düğün konvoylarının tehlikelere karşı uyarmaktan başka amacı olmayan ve çevredekileri rahatsız eden taşıt kornolarının eğlence maksatlı kullanmaları nasıl açıklanabilir?
Gürültü diğer çevre kirliliği faktörlerine benzemez. Havada yayılmasına rağmen diğer bir çok hava kirletici gibi görünmezi kokmaz. Gürültünün herhangi bir kalıntısı da yoktur. Toprağı veya suyu kirletmez. Kötü kokan bir çöp yığını gibi birikmez. Gürültü kirliliğini diğer çevre kirliliği faktörleri ile karşılaştırmak doğru olmaz. Onun etkileri küçük adımlarla ve sinsice oluşur. Ancak kalıcıdır ve kurtulması zordur. Gürültünün insanlar üzerine olan iletişim bozuklukları konsantrasyon ve öğrenme zorlukları, sinsilik ve strese yol açan uyuma zorluğu gibi ruhsal-duygusal kategoriye giren diğer etkilerinin yanı sıra doğrudan etkileri de bilinmektedir.

Gürültü Sağlık Bozuyor

Gürültünün insan sağlığı üzerine etkileri konusunda yapılan araştırmalar, trafik gürültüsüne maruz bir bölgede oturan insanların, gürültülü olmayan yörelerde oturan insanlara oranla yüzde 50 oranında daha fazla yüksek tansiyondan şikayetçi olduklarını gösteriyor.Gürültünün insan sağlığına etkileri sadece yüksek tansiyonla sınırlı değil. Gürültüye maruz kalan insanlarda uyku bozuklukları nedeniyle doktorlara başvuran insanların sayısı da fazlalaşıyor. Tansiyon düşürücü, ağrı kesici ve koroner hastalıklarına karşı alınan ilaçların tüketiminde de artış oluyor.

Kaynak: Matay Egzost